ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 363

Nukleofil

Nukleofili su molekule ili funkcijske grupe koje imaju višak elektrona i u odgovarajućim uvjetima imaju sklonost da budu donori elektrona drugom atomu. Nukleofili su sve baze, kao i molekule koji ne ispoljavaju nikakve bazne osobine već imaju sam ...

Ligand

Ligand je pojam koji se upotrebljava u hemiji, a posebno u organometalnoj i bioneorganskoj hemiji. Označava atom ili molekulu koja je preko neke koordinativne veze koordinirana na središnji metalni ion. Koordinativna veza se postiže kroz Lewisov- ...

Glukan

Kurdlan, β-1.3-glukan; Laminarin, β-1.3- and β-1.6-glukan; Lentinan, prečišćeni β-1.6:β-1.3-glukan iz Lentinus edodes ; Celuloza, β-1.4-glukan; Lihenin, β-1.3- and β-1.4-glukan; Pleuran, β-1.3- and β-1.6-glukan izolovan iz Pleurotus ostreatus ; H ...

Plazma (fizika)

Plasma jedno je od četiri osnovna stanja materije, zajedno sa čvrstom tvari, tečnosti i gasom. Plazma ima svojstva različita od ostalih stanja. Plazma se može napraviti grijanjem gasa ili ga podvrgavajući jakom elektromagnetnom polju primjenjenom ...

Aspirin

Aspirin ® ili acetilsalicilna kiselina je salicilatni lijek koji se često koristi kao analgetik, antipiretik i antiupalni lijek. Takoder, ima svojstvo antiplateleta, odnosno sprječava nastanak tromboze. Ponekad se korisiti u manjim dozama za sprj ...

Kooperativnost (biohemija)

Kooperativnost – u biohemiji – je pojava koju ispoljavaju enzimi ili receptori sa višestrukim mestima vezanja, gdje se afinitet mjesta vezanja nakon vezanja liganda povećava ili smanjuje. Prvi slučaj se označava kao pozitivna, a drugi kao negativ ...

Mangan peroksidaza

U enzimologiji, mangan peroksidaza jeste enzim koji katalizira hemijsku reakciju: 2 MnII + 2 H + + H 2 O 2 ⇌ {\displaystyle \rightleftharpoons } 2 MnIII + 2 H 2 O Tri supstrata ovog enzima su MnII, H + i H 2 O 2, dok su njegova dva proizvoda MnII ...

Kataliza

Kataliza je hemijska reakcija koja se odvija drukčije nego u izoliranim okolnostima, zahvaljujući prisustvu agensa koji se označava kap katalizator. U živim sistemima, takvu ulogu u procesu katalize katalizatorsku obično imaju enzimi. Agensi koji ...

Ionski kanal

Ionski kanali formiraju porski membranski proteini koji omogućavaju ionima prolaz kroz pore kanala. Njihove funkcije uključuju uspostavljanje potencijal membrane u mirovanju, oblikovanje akcijskog potencijala i drugih električnih signala, pomoću ...

Primarno suženje

Primarno suženje, centromera ili kinetohor, obavezan je element grade svakog hromosoma. Bez njega se hromosom negdje "zagubi" tokom ćelijskih dioba. Naime, u primarnom suženju nalazi se centromera - glavni determinator kinetike hromosoma tokom će ...

Hidrolaza

Hidrolaze su enzimi koji kataliziraju hidrolizu hemijskih veza. Jedan enzim, naprimjer, može hidrolizirati sljedeću reakciju hidrolaze: A–B + H 2 O → A–OH + B–H

Ligaza

Ligaza jest enzim koji katalizira spajanje dva velika molekula formiranjem nove hemijske veze, obično sa pratećom hidrolizom malih hemijskih skupina – privjesaka na jednoj od većih molekula, ili pak enzim koji katalizira povezivanje dva jedinjenj ...

Lijaza

Lijaza – u biohemiji – je enzim koji katalizira razlaganje različitih hemijskih veza putem koji se razlikuje od onog kod hidroliza i oksidacije, često formirajući novu dvostruku vezu ili nov prsten. Primjerice, lijaza je enzim koji katalizizira s ...

Neorganska hemija

Neorganska hemija ili anorganska hemija je grana hemije o svim hemijskim spojevima koji ne sadrže ugljik, uz neke malobrojne izuzetke. Granična oblast neorganske prema organskoj hemiji su organometalni spojevi. Dok ti spojevi u organskoj hemiji s ...

Oksidoreduktaza

Oksidoreduktaze – u biohemiji – su enzimI koji kataliziraju prijenos elektrona sa jedne molecule reduktora, takoder zvanog elektronski donator, na drugu – oksidansa, koji se označava kao takoder elektronski akceptor. Ova grupa enzima kao kofaktor ...

Transferaza

Transferaze − u biohemiji − su enzimi koji katalizuje transfer funkcionalnih grupa, kao što su metil ili fosfatne, sa jedne molekule na drugu. Primjerice, enzim koji katalizira ovu reakciju je transferaza: A–X + B → A + B–X. Ovdje je A donor, a B ...

Mjesto vezanja

Mjesto vezanja ili mjesto vezivanja – u biohemiji – je sekvenca na proteinu, DNK ili RNK sa kojim druge, specifične molekule i ioni, u ovom smislu općenito zvani ligandi, stvaraju hemijsku vezu. Mjesto vezanja takoder imaju i antitijela kao speci ...

Inhibicija enzima

Inhibitor enzima je molekula koja se veže za enzim i smanjuje njegovu aktivnost. Od spoznaje da blokiranje aktivnosti enzima može ubiti patogene ili korigirati metaboličke neravnoteže, proizvode se mnogi lijekovi koji su inhibitori enzima. Oni se ...

Proizvod (hemija)

Proizvodi su specifične vrste supstanci koje su formirane kao rezultat hemijskih reakcija. U hemijskoj reakciji reagensi se pretvaraju u proizvode, nakon prolaska kroz velike promjene energetskog stanja. Ovaj proces je rezultat potrošnje reagiraj ...

Triptofan-tRNK ligaza

Triptofan-tRNK ligaza – u enzimologiji – je enzim koji katalizira hemijsku reakciju ATP + L-triptofan + tRNKTrp ⇌ {\displaystyle \rightleftharpoons } AMP + difosfat + L-triptofil-tRNKTrp. Ovaj enzim ima tri supstrata: adenozin-trifosfat ATP, L-tr ...

DMPK

Miotonin-protein kinaza takode poznata i kao kinaza proteina miotonusne distrofije ili kinaza proteina distrophia myotonica je enzim koji je kod ljudi kodiran genom DMPK. Dmpk genski proizvod je Ser/Thr protein kinaza, homologna MRCK p21-aktivira ...

GAMT

Guanidinoacetatna N-metiltransferaza je enzim koji katalizira hemijsku reakciju, a kodiran je genom GAMT, koji se nalazi na hromosomu 19, pozicija 19p13.3. S-adenozil-L-metionin + gvanidinoacetat ⇌ {\displaystyle \rightleftharpoons } S-adenozil-L ...

Sintaza

Sitaze – u biohemiji – su enzimi koji kataliziraju procese sinteze. Prema klasifikaciji EC broja, spadaju u grupu ligaza, sa lijazama koje su katalizatori obrnute reakcije. Treba imati na umu da je prvobitna biohemijska nomenklatura razlikovala s ...

Aktivator enzima

Aktivatori enzima su molekule koje se vežu za enzimsda i pojačavaju njihovo djelovanje. Njihova aktivnost je suprotna inhibitorima enzimskih reakcija. Takve molekuke su često uključene u alosternu regulaciju enzima, u kontroli metabolizma. Primje ...

Nukleozid-trifosfat-heksoza-1-fosfat nukleotidiltransferaza

Nukleozid-trifosfat-heksoza-1-fosfat nukleotidiltransferaza – u enzimologiji – je enzim koji katalizira hemijsku reakciju nukleozid-trifosfat + alfa-D-aldoza 1-fosfat ⇌ {\displaystyle \rightleftharpoons } difosfat + NDP-heksoza Dakle, dva supstra ...

Energija aktivacije

Energija aktivacije je minimalna energija koju čestice moraju posjedovati da bi došlo do hemijske reakcije. Da bi izmedu dvije čestice došlo do reakcije, one se moraju sudariti, pa se povećanjem broja sudara čestica reaktanata, povećava i brzina ...

Alfa-manozidaza

Alfa-manozidaza (EC 3.2.1.24 – alfa-D-manozidaza, p-nitrofenil-alfa-manoidaza, alfa-D-manopiranozidaza, 1.2-alfa-manozidaza, 1.2-alfa-D-manozidaza, egzo-alfa-manosidaza – je enzim koji je uključen u razlaganje alfa oblika manoze. Sistemsko ime jo ...

Efektor (biologija)

Efektor – u biologiji – je pojam sa više značenja. Originalno se ovaj termin odnosio na male molekule, ali je tokom vremena poprimio šire značenje koje obuhvata i proteinske regulacijske molekule. Molekula koja deluje kao modulator se veže za reg ...

CDC42BPA

Serin/treonin-protein kinaza MRCK alfa je enzim tkojeg kod ljudi kodira gen CDC42BPA. Protein kojeg kodira ovaj gen član je porodice serin /"treonin protein kinaza. Ova kinaza sadrži više funkcionalnih domena. Njegov kinazni domen vrlo je sličan ...

Nukleofilna supstitucija

Nukleofilna supstitucija je temeljna klasa hemijskih reakcija u kojima elektronski bogati nukleofili putem odabira vežu ili napadaju pozitivni ili djelomično pozitivni naboj atoma ili grupe atoma, zamjenjujući odlazeće grupe. Pozitivni ili djelom ...

Glukozidaze

Enzimi α-glukozidaze su uključene u razlaganje složenih ugljikohidrata, kao što su škrob i glikogen u njihove monomere. Kataliza razgradnje pojedinih glukozilnih ostataka u raznim glikokonjugatima, uključujući alfa- ili beta-vezane polimere gluko ...

Izopren-sintaza

Izopren sintaza – u enzimologiji – je enzim koji katalizira hemijsku reakciju dimetilalil pirofosfat ⇌ {\displaystyle \rightleftharpoons } izopren + difosfat. Dakle, ovaj enzim ima jedan supstrata: dimetilalil pirofosfat i dva proizvoda: izopren ...

Dinamin

Dinamin je GTPaza koja je odgovorna za endocitozu u eukariotskim ćelijama. Dinamini uglavnom učestvuju u odvajanju novoformiranih vezikula od membrane jednog ćelijskog kompartmana i njihovom usmeravanju i spajanju sa drugim kompartmanom. Oni posr ...

Fototropin

Fototropini su fotoreceptorski proteini koji posreduju u fototropizmu, odnosno odgovoru na svjetlost kod viših biljaka. Zajedno sa kriptohromima i fitohromima, oni omogućavuju biljkama odgovor mijenjanjem prirode i usmjerenja rasta ka svjetlosti ...

Pirofosfataza

Pirofosfataza je generički naziv grupe enzima koji djeluju kao hidrolaze u katalitskom razlaganju visokoenergetskih veza izmedu fosfatnih grupa pirofosfata. Takva aktivnost je često povezana sa metabolitskim putevima sa nepovoljnom termodinmikom, ...

6-oksoheksanoat dehidrogenaza

6-Oksoheksanoat dehidrogenaza – u enzimologiji 6-oksoheksanoatna dehidrogenaza, sistematskog imena 6-oksoheksanoat:NADP + oksidoreduktaza – je enzim koji katalizira reakciju: 6-oksoheksanoat + NADP + +H 2 O ⇌ {\displaystyle \rightleftharpoons } a ...

Fosfopantotenoilcistein sintetaza

Fosfopantotenoilcisteinska dekarboksilaza − 4-fosfopantoteoilcisteinska dekarboksilaza, 4-fosfopantotenoil-L-cisteinska dekarboksilaza, PPC-dekarboksilaza, N--4-fosfopantothenoil)-L-cisteinska karboksilijaza − je enzim sa sistemskim imenom N--4-f ...

FMN reduktaza (NADH)

FMN reduktaza – NADH-FMN reduktaza, NADH-zavisna FMN reduktaza, NADH:FMN oksidoreduktaza, NADH:flavin oksidoreduktaza) – je enzim sa sistemskim imenom FMNH 2:NAD + oksidoreduktaza. Ova reduktaza katalizira slijedeću hemijsku reakciju: FMNH 2 + NA ...

Acetil–CoA sintetaza

Acetil - CoA sintetaza ili Acetat - CoA ligaza je enzim koji katalizira metabolizam acetata. Po prirodi djelovanja, pripada ligaznoj klasi enzima, što znači da katalizira formiranje nove hemijske veze izmedu dvije velike molekule.

Polinukleotid-fosforilaza

Polinukleotid-fosforilaza je dvofunkcijski enzim sa fosforolitskom 3 ka 5 egzoribonukleaznom i 3-terminalnom oligonukleotidnom polimeraznom aktivnošću. Ona rastavlja RNK lanac, počevši od 3 kraja prema 5 kraju. Stoga sintetizira duge, visoko hete ...

GABA-transaminaza

GABA-transaminaze – u biohemiji farmakologiji – su enzimi porodice transaminaza koji razgraduju neurotransmiter GABA. GABA-transaminaze uključuju enzim 4-aminobutirat transaminaza, koji katalizira hemijsku reakciju: 4-aminobutan GABA + 2-oksoglut ...

Kafeat 3.4-oksigenaza

Kafeat 3.4-dioksigenaza – kafeatna 3.4-dioksigenaza, sistematsko ime 3.4-dihidroksi-trans-cinamat:kiseonik 3.4-oksidoreduktaza – je enzim koji enzim katalizira slijedeću reakciju: 3.4-dihidroksi-trans-cinamat + O 2 ⇌ {\displaystyle \rightleftharp ...

Acetiltransferaza

Acetiltransferaza ili transacetilaza je tip transferaznih enzima koji prenosi acetil grupu. Primjeri uključuju: NatB-acetiltransferaza Levomicetin-acetiltransferaza Serotonin N-acetiltransferaza Histon-acetiltransferaza uključujući CBP histon ace ...

Zakon održanja

Fizikalni zakon održanja navodi da se odredena mjerljiva osobina izolovanog fizikalnog sistema ne može promijeniti, promjenom sistema. Iz ovoga slijedi niz zakona održanja koji su se do sada pokazali tačnim i izdržali naučne provjere: Zakon održa ...

Dinamički pritisak

U dinamici fluida, dinamički pritisak je veličina definisana kao: q = 1 2 ρ v 2 {\displaystyle q\ =\ {\frac {1}{2}}\rho v^{2}} gdje je koristeći SI jednice: q {\displaystyle q} = dinamički pritisak u paskalima) ρ {\displaystyle \rho } = gustoća f ...

Stokesovo strujanje

Stokesovo strujanje je vrsta strujanja fluida gdje su advektivne inercijalne sile male naspram viskoznih sila. Reynoldsov broj je nizak, odnosno Re ≪ 1 {\displaystyle {\textit {Re}}\ll 1}. Ovo je tipična situacija kod strujanja gdje su brzine flu ...

Nelson Mandela

Nelson Rolihlahla Mandela bio je južnoafrički političar i aktivista, prvi predsjednik Južnoafričke Republike. Takoder je jedno vrijeme bio i generalni sekretar Pokreta nesvrstanih.

Tektonofizika

Tektonofizika je grana geofizike koja proučava fizičke procese koji se nalaze u osnovi tektonskih deformacija. Ova oblast obuhvata prostorne sheme mehaničkog napona i deformacija te različite reologije u Zemljinoj litosferi i astenosferi, kao i o ...

Alhazen

Ibn Abu Ali al Hasan al-Haitam ; Basra, 965 - Kairo, 1039) bio je arapski ili perzijski naučnik, poznat po značajnim doprinosima principima optike, kao i matematike, astronomije, medicine, inženjerstva, anatomije, psihologije, filozofije i drugih ...

Alfred Cornu

Marie Alfred Cornu je bio francuski fizičar. Cornu je roden u Orléansu, i nakon svog školovanja zauzeo je mjesto profesora eksperimentalne fizike 1867. Iako se bavio i drugim granama fizike, njegov rad se bazirao na optici i spektroskopiji. Unapr ...